เอกสารงบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ. 2570 ของกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา (135 หน้า) ออกแล้ว และเมื่อเทียบกับเอกสาร FY2569 ปีก่อนหน้า สิ่งที่เห็นไม่ใช่แค่ “การลดงบ” แต่เป็น เอกสารยืนยันโรคของระบบราชการไทย ที่ยอมปรับลดครงโครงเพื่อความอยู่รอดของระบบราชการ

ก่อนเริ่ม ตัวเลขสรุป:

• งบประมาณ FY2570: 5,856,183,200 บาท
• งบประมาณ FY2569: 6,607,080,400 บาท
• เปลี่ยนแปลง: −750,897,200 บาท หรือ −11.4%

แต่ตัวเลขข้างบนคือพาดหัวข่าวที่บรรณาธิการเขียน ไม่ใช่เรื่องราว เรื่องราวอยู่ในการ เลือก ว่าจะตัดอะไร เก็บอะไร  และในประเด็นนี้ เอกสาร FY2570 บอกความจริงที่ไม่สวยงามเท่าไรนัก แต่ในเมื่อรัฐบาลจะมีการปรับโครงสร้างของกระทรวงนี้เสียใหม่ สิ่งที่น่าสนใจคือ เมื่อแยกกระทรวงแล้ว งบประมาณจะถูกโยกไปที่กระทรวงใหม่ หรือ จะใช้งบนี้ไปจนสิ้นสุดงบประมาณก่อน

กระทรวงท่องเที่ยวและกีฬาประมาณการตัวเองผิด +586 ล้านบาท

ในบทวิเคราะห์ “ชำแหละงบ ปี 2570” (เขียนตอนยังไม่มีเอกสารฉบับจริง) ผมใช้ “ประมาณการรายจ่ายล่วงหน้า” ในข้อ 5 ของเอกสาร FY2569 — ตัวเลขที่กระทรวงเขียนเองส่งให้สำนักงบประมาณว่าจะใช้เท่าไหร่ในปี 2570

กระทรวงเขียนว่า: FY2570 จะใช้ 5,270.47 ล้านบาท

ของจริงในเอกสาร FY2570: 5,856.18 ล้านบาท

ส่วนต่าง: +585.71 ล้านบาท หรือ +11.1% สูงกว่าประมาณการ

นี่คือสัญญาณแรกที่บอกอะไรบ้าง ถ้าประมาณการของกระทรวงเอง พลาดจากของจริง 11% ภายในเวลาแค่ 12 เดือน เราจะเชื่อตัวเลขประมาณการในเอกสาร FY2570 (ที่บอกว่าปี 2571-2573 จะใช้ 5,124, 4,989, 4,855 ลบ.) ได้แค่ไหน?

คำตอบคือ: เชื่อไม่ได้  เพราะกระทรวงเขียนประมาณการเพื่อให้ดูประหยัด ไม่ใช่เพื่อให้ตรงกับความจริง

ส่วนที่ 2  ปฏิบัติการ “ฆ่าโครงการ เพื่อปกป้องข้าราชการ”

ดูตารางนี้ครับ:

อ่านอีกครั้งช้า ๆ

ในปีที่งบรวมหด 11.4% เงินเดือนข้าราชการกระทรวงนี้โต +3.4%

แต่ในปีเดียวกัน งบบูรณาการ (เครื่องมือทำงานข้ามหน่วยข้ามกระทรวง) ลด −97.5% จาก 1,044 ลบ. เหลือ 25.6 ลบ. แทบทั้งก้อน หรือถ้าพูดให้ดูง่ายๆคือ เมื่อต้องตัดงบ กระทรวงเลือก ตัดโครงการที่ทำงานร่วมกับกระทรวงอื่น และ ปกป้องเงินเดือนของข้าราชการตัวเอง อันนี้เป็นตัวเลข เป็นตัวเลขที่กระทรวงเขียนเองในเอกสารงบประมาณของปี 2570

Soft Power: คำที่หายจากเอกสาร

ในเอกสาร FY2569 มี “แผนงานยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนนโยบาย Soft Power” งบ 52.42 ล้านบาท

ในเอกสาร FY2570 คำว่า “Soft Power” หายจากเอกสารทั้งฉบับ ไม่มีแผนงาน ไม่มีงบ ไม่มีการอธิบายว่าทำไมยกเลิก ไม่มีการแถลงข่าว แต่น่าจะเป็นนโยบายที่เป็นของรัฐบาลใหม่ ที่นำเรื่องนี้ออกไป จึงไม่มีงบประมาณในตรงนี้ แต่ที่น่าสนใจก็คือคำถามที่ว่า อ้าว แล้วงบประมาณ หรือโครงการเกี่ยวกับซอฟท์พาวเวอร์ ก็กลายเป็นกระสุนด้านไปเสียนี่ เพราะที่ผ่านมาเราลงทุนกับซอฟท์พาวเวอร์มากมาย ในการเพาะปลูกและเลี้ยงดู แต่พอถึงในช่วงที่จะต้องเก็บเกี่ยวกลับ ปล่อยทิ้งนานี้ไปเลย คิดแบบคนรวยก็คือ อันไหนที่ไม่ใช่ผลงานของรัฐบาลเราไม่ทำ ทั้งๆที่ รัฐบาลที่ใช้คำว่า “Soft Power” ในทุกแถลงนโยบาย ทุกเวทีระดับชาติ ตลอด 2-3 ปีที่ผ่านมา แล้วเงิน 52.42 ล้านบาทที่เคยอยู่ตรงไหนของกระทรวง ไม่มีคำตอบในเอกสาร ดูเหมือนหายไป ไม่ใช่ “ย้ายไปอยู่กระทรวงอื่น” แต่ ตายเงียบ ๆ

ถ้าโครงการระดับชาติของรัฐบาลสามารถถูกยกเลิกในเอกสารงบโดยไม่มีใครต้องแถลงข่าว  นี่คือสัญญาณว่าระบบงบประมาณไทยไม่มี accountability ที่ขั้นนี้

DASTA: ลด 28% ในปีแห่ง “ความยั่งยืน”

DASTA (องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน) คือหน่วยงานที่มีคำว่า “ยั่งยืน” อยู่ในชื่อโดยตรง เป็นหน่วยขับเคลื่อนการท่องเที่ยวยั่งยืนหลักของประเทศ

FY2569: 417.89 ล้านบาท FY2570: 301.09 ล้านบาท เปลี่ยน: −116.80 ล้าน หรือ −27.9%

ในขณะเดียวกัน เอกสาร FY2570 ใช้คำว่า “ยั่งยืน” 22 ครั้ง

นี่คือการถอดปลั๊ก หรือไม่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน disconnect ของระบบ กระทรวงพูดเรื่องยั่งยืน แต่ตัดงบหน่วยที่ทำเรื่องยั่งยืนของตัวเอง 28% เปรียบเทียบกับกรมการท่องเที่ยว (กรมเอกชนสายตลาด) ที่ถูกตัดแค่ 6.6% ส่งสัญญาณชัดเจนว่า “ยั่งยืน” เป็นแค่ buzzword ไม่ได้เป็นนโยบายจริง การกลับไปเน้นอีเวนต์แบบฉาบฉวยคือสิ่งที่เขาอยากจะทำ ก็อย่างที่เราๆรู้ อีเวนต์ เงินดี

เป้า KPI ลดลง โดยไม่แถลง

เอกสาร FY2569 ตั้งเป้ากระทรวง:

• “Tourism GDP เพิ่ม ≥25%”
• “รายได้นักท่องเที่ยวไทย+ต่างชาติ ≥3.5 ล้านล้านบาท”

เอกสาร FY2570:

• Tourism GDP: เครื่องหมาย “—” (ไม่ตั้งเป้า)
• รายได้ท่องเที่ยว: 3.0 ล้านล้านบาท (ลดเป้า −5 แสนล้าน)

การลด KPI โดยไม่แถลงคือการยอมแพ้แบบเงียบ  ในปีงบประมาณ 2569 รัฐบาลประกาศว่าจะทำให้ Tourism GDP โต 25% แต่ในปี 2570 ลบบรรทัดออกจากเอกสาร = ยอมรับว่าทำไม่ได้

คำถามคือ: ก่อนที่ KPI จะถูกลบออกจากเอกสาร ใครต้องรับผิดชอบ หรือไม่ คำตอบคือ ไม่มี เพราะระบบไม่มีการตามผล

เล่นไพ่ตัวเลขในตารางที่ 4.1

นี่คือเทคนิคที่น่าสนใจที่สุดในเอกสาร FY2570 — การเปลี่ยนหมวด

ในเอกสาร FY2569 มี:

• “แผนงานยุทธศาสตร์ส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพด้านการท่องเที่ยว” = 1,000.48 ลบ. (ยุทธศาสตร์)
• “แผนงานบูรณาการสร้างรายได้จากการท่องเที่ยว” = 1,040.28 ลบ. (บูรณาการ)
• รวม: 2,040.76 ลบ.

ในเอกสาร FY2570:

• “แผนงานยุทธศาสตร์สร้างรายได้จากการท่องเที่ยว” = 1,671.79 ลบ. (ยุทธศาสตร์ — เปลี่ยนหมวด)
• “แผนงานบูรณาการสร้างรายได้จากากรท่องเที่ยวหายไป

ลองสังเกตชื่อ เกือบเหมือนกัน แต่งบ FY2570 = 1,671.79 ลบ. น้อยกว่ารวม FY2569 ที่ 2,040.76 ลบ. = ลด 369 ล้าน (-18.1%) แต่ถ้าดูแค่บรรทัดเดียว (“แผนยุทธศาสตร์สร้างรายได้”) ดูเหมือนโต +60.7% จาก 1,040 → 1,672 นี่คือเทคนิคการ “รีคลาส” ย้ายหมวดงบเพื่อทำให้บรรทัดที่ดูดี ดูดีกว่าเดิม โดยไม่ต้องเพิ่มเงินจริง

ในการวิเคราะห์ตามตัวอักษรของชื่อบรรทัด คุณจะเห็นว่ามันโต ในการวิเคราะห์รวมทั้งสองบรรทัด คุณจะเห็นว่ามันลด ขึ้นอยู่ว่าคุณ เลือกอ่าน ยังไง

รายจ่ายลงทุนแย่ลง ไม่ได้ดีขึ้น

ในวิเคราะห์ครั้งก่อน ผมระบุว่ารายจ่ายลงทุน (capex) ของกระทรวงในปี 2569 อยู่ที่ 28.3% ถือว่าอยู่ในระดับต่ำ

ปี 2570: 23.7% ในปีที่งบรวมลด 11% รายจ่ายลงทุนลดมากกว่า รายจ่ายประจําลดน้อยกว่า กระทรวงเลือก ตัดอนาคต แทน ตัดปัจจุบัน นี่เป็นพฤติกรรมแบบเดียวกันกับครอบครัวที่ตัดเงินส่งลูกเรียน แทนที่จะตัดค่าอาหารร้านดี เป็นการแสดงให้เห็นว่ากระทรวงให้ priority อะไร เราสามารถดูได้จากงบประมาณนี่แหละ

ภาระผูกพันที่ต่อเนื่อง

ในเอกสาร FY2570 ระบุภาระผูกพันข้ามปี:

• เข้าปี 2570: 315.96 ลบ. (5.4% ของงบ)
• เข้าปี 2571: 518.80 ลบ. (10.1% ของงบที่ประมาณการ)
• เข้าปี 2572: 269.80 ลบ.
• เข้าปี 2573: 78.94 ลบ.

ในปี 2571  ภาระผูกพันจะเป็น 10% ของงบทั้งกระทรวง คือ กระทรวงกำลังทำสัญญาใหม่ในปี 2570 ที่จะมัดมือกระทรวงในปีหน้า 519 ลบ. ในปีที่กระทรวงจะมีงบน้อยลง นี่คือพฤติกรรมที่เรียกว่า fiscal forward-loading  ผูกอนาคตให้ตัวเอง เพื่อหลีกเลี่ยงการตัดในวันนี้ แต่บีบให้ปีหน้าตัดมากขึ้น

คำถามที่ส.ส. ต้องถามในการอภิปรายงบ FY2570

1. Soft Power หายไปไหน เป็นการยกเลิกหรือย้ายไปกระทรวงอื่น ใครเป็นคนตัดสินใจ
2. ทำไม Tourism GDP +25% ถูกลบจาก KPI  ใครต้องรับผิดชอบเป้าที่ทำไม่ได้
3. ทำไม DASTA โดน 28% — ในปีที่กระทรวงพูด “ยั่งยืน” 22 ครั้ง
4. งบบุคลากรโต +3.4% ในปีที่งบรวมลด 11.4%  ใครเป็นผู้ตัดสินใจให้เงินเดือนข้าราชการ เหนือโครงการพันธกิจ
5. ประมาณการในเอกสาร FY2569 พลาด +586 ลบ. ในเวลา 12 เดือน แล้วประมาณการ FY2571-2573 ในเอกสารฉบับนี้เชื่อได้แค่ไหน
6. งบบูรณาการลด 97.5%  กระทรวงไม่ทำงานร่วมกับใครแล้วหรอ หรือมีเหตุผลทางนโยบายที่เปิดเผยได้ไหม

บทสรุป: เอกสาร FY2570 งบประมาณยืนยันว่า ระบบเสีย

ปีที่แล้ว ผมเขียนว่า: “กระทรวงรู้ว่าตัวเองจะเล็กลง แต่ไม่ยอมเล็กในส่วนที่ควรเล็ก”

ปีนี้ เอกสาร FY2570 ยืนยันทุกตัวอักษร:

• งบรวม ลด 11.4%
• เงินเดือนข้าราชการ โต 3.4%
• รายจ่ายลงทุน ลด (สัดส่วน 28.3% → 23.7%)
• โครงการบูรณาการ ตาย 97.5%
• Soft Power หาย 100%
• DASTA (ยั่งยืน) ลด 28%
• KPI ระดับชาติ ถูกลบเงียบ

นี่ไม่ใช่ “การบริหารงบประมาณอย่างมีวินัย” ตามที่เอกสารระบุในหน้าวิสัยทัศน์  เป็นการ ยอมสยบ ต่อแรงดึงดูดของระบบราชการ ที่บอกว่าตัดเงินเดือนไม่ได้ ตัดค่าใช้สอยไม่ได้ ตัดได้แค่โครงการ

ถ้ารัฐต้องการให้กระทรวงนี้ “เป็นพลังสําคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคม” ตามที่เขียนในวิสัยทัศน์  ต้องแก้ระบบรายจ่ายประจำของราชการก่อน เพราะตราบใดที่เงินเดือนเป็น fixed cost ที่ตัดไม่ได้ตามกฎหมาย โครงการพันธกิจจะถูกตัดต่อไปทุกปี ทุกครั้งที่งบต้องลด และถ้าระบบไม่เปลี่ยน  อย่างน้อยที่สุด ผู้ที่อภิปรายงบในรัฐสภาควรถาม 6 คำถามข้างบนให้ครบ ก่อนจะอนุมัติ 5,856 ล้านบาทอีกครั้ง

ที่มาข้อมูล:

• เอกสารงบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ. 2570 กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา (สงป., 135 หน้า)
• เอกสารงบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ. 2569 (146 หน้า, เปรียบเทียบ)

วิธีวิเคราะห์: สกัดตัวเลขจาก PDF native text + Thai OCR ทุกหน้า ตรวจสอบยอดรวมตรงกับเอกสารต้นฉบับ ข้อ 4.1, 4.2, 6.1, 6.2, 5, 7 สมดุลทุกระดับถึงทศนิยมที่ 4 ตำแหน่ง raw เก็บใน MOTS_Budget_FY2570.xlsx

ดูประกอบ:

• บทความก่อนหน้า: “แคะ ชำแหละ งบประมาณ กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ปี 2570 กัน”
• Dashboard interactive: MOTS70_Dashboard.html